Giữa biển trời cách đất liền hàng chục hải lý, điện không chỉ là nguồn năng lượng phục vụ sinh hoạt mà đang trở thành “mạch máu” nuôi dưỡng toàn bộ nhịp sống trên đảo Phú Quý. Từ những kho đông lạnh hải sản, cơ sở sản xuất nước đá, bệnh viện, trường học đến các homestay ven biển… tất cả đều phụ thuộc vào sự ổn định của dòng điện. Đằng sau ánh sáng ấy là nỗ lực âm thầm của ngành điện trong hành trình giữ nhịp phát triển cho đảo xa.

Điện giữ nhịp cho kinh tế biển

Buổi sáng trên đảo Phú Quý, tỉnh Lâm Đồng bắt đầu từ những chuyến tàu cá cập bến sau đêm dài vươn khơi. Tại cảng cá, tiếng máy làm đá, kho đông lạnh và xe vận chuyển hải sản hoạt động liên tục. Xa hơn là các nhà hàng, homestay, quán cà phê ven biển tất bật chuẩn bị đón khách du lịch. Nhịp sống ấy đang được duy trì bởi một hệ thống điện vận hành độc lập giữa biển khơi.

Trong tháng 4/2026, sản lượng điện đạt 3,535 triệu kWh, tăng 15,15% so với cùng kỳ; điện thương phẩm đạt 3,56 triệu kWh, tăng gần 16,8%. Lũy kế 4 tháng đầu năm, điện thương phẩm đạt 10,45 triệu kWh, tăng 10,29% so với cùng kỳ. Những con số tăng trưởng ấy phản ánh rõ nhịp phát triển kinh tế xã hội ngày càng mạnh mẽ trên đảo.

Ông Nguyễn Văn Linh, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quý cho rằng, với một địa phương biển đảo như Phú Quý, điện không chỉ là hạ tầng kỹ thuật mà là điều kiện tiên quyết cho phát triển “Có thể nói, ở đặc khu Phú Quý, điện không chỉ phục vụ phát triển mà còn là động lực tạo ra sự phát triển. Điện ổn định chính là nền tảng để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, du lịch và nâng cao chất lượng sống cho người dân”, ông Linh nhấn mạnh.

Nếu như trước đây, người dân đảo từng quen với cảnh cấp điện luân phiên thì nay hệ thống điện đã bảo đảm vận hành liên tục 24/24 giờ. Sự thay đổi ấy mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất, dịch vụ và du lịch. Ông Nguyễn Phước Kim, Giám đốc Công ty TNHH Kim Hoa, doanh nghiệp chuyên sản xuất nước đá và kinh doanh hải sản tươi sống tại Phú Quý chia sẻ “Ngành nghề của chúng tôi phụ thuộc hoàn toàn vào điện. Chỉ cần mất điện vài giờ là hải sản có nguy cơ giảm chất lượng, thiệt hại rất lớn. Những năm gần đây điện rất ổn định nên doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư thêm kho lạnh, máy móc và mở rộng sản xuất”.

Theo Điện lực Phú Quý, riêng tháng 4/2026, sản lượng điện thực tế vượt dự báo gần 10%, chủ yếu do lượng khách du lịch tăng mạnh trong dịp lễ và cao điểm mùa hè. Ông Châu Đình Du, Chủ doanh nghiệp Đức Thắng chuyên kinh doanh hải sản cho biết “Khách du lịch bây giờ yêu cầu chất lượng dịch vụ rất cao. Điện ổn định giúp các cơ sở lưu trú, bảo quản hải sản, nhà hàng hoạt động liên tục. Nếu điện chập chờn thì rất khó giữ chân du khách.”

Áp lực giữ điện giữa biển khơi

Khác với đất liền, hệ thống điện Phú Quý vận hành độc lập, chưa kết nối lưới điện quốc gia. Điều đó đồng nghĩa mọi áp lực đảm bảo điện đều dồn lên nguồn phát tại chỗ. Hiện hệ thống điện trên đảo vận hành theo mô hình phối hợp giữa diesel – điện gió – điện mặt trời. Tuy nhiên, đặc thù thời tiết khiến việc vận hành luôn tiềm ẩn nhiều áp lực. Theo Điện lực Phú Quý, vào mùa khô, nguồn điện gió giảm mạnh, hệ thống phải phụ thuộc chủ yếu vào diesel. Ngược lại, mùa gió bấc khiến công suất turbine gió biến động liên tục, đòi hỏi đội ngũ vận hành phải điều độ chính xác để tránh nguy cơ rã lưới. Trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện diesel đạt 8,677 triệu kWh, tăng 46,12% so với cùng kỳ do chỉ còn 1/3 turbine gió vận hành ổn định.

Không chỉ áp lực kỹ thuật, chi phí vận hành cũng là bài toán lớn. Theo thống kê của Điện lực Phú Quý, việc vận hành nguồn diesel liên tục khiến đơn vị nhiều năm liền chịu áp lực tài chính rất lớn, bởi giá thành sản xuất điện cao hơn nhiều so với giá bán điện bình quân. Trong điều kiện ấy, những người công nhân điện lực vẫn ngày đêm bám đảo. Nắng gắt, gió mạnh, hơi muối biển và mùa mưa bão khiến thiết bị điện nhanh xuống cấp. Có những đêm mưa lớn, lực lượng trực vận hành phải lập tức lên đường kiểm tra hệ thống nhằm hạn chế tối đa nguy cơ gián đoạn điện.

Hiện Điện lực Phú Quý đang quản lý hơn 8.800 khách hàng với hệ thống gồm 47,22 km đường dây trung áp, 47,27 km đường dây hạ áp cùng 59 trạm biến áp phủ khắp đảo. Dù áp lực lớn, ngành điện vẫn duy trì nhiều chỉ số vận hành tích cực. Trong 4 tháng đầu năm 2026, không xảy ra sự cố lưới điện 22kV kéo dài; chỉ số SAIDI giảm 17,55 phút và SAIFI giảm 0,19 lần so với cùng kỳ.

Cùng với đảm bảo vận hành, ngành điện đang từng bước đầu tư nâng cấp hệ thống nguồn và lưới điện nhằm đáp ứng tốc độ tăng trưởng phụ tải ngày càng cao của đảo. Giai đoạn 2019–2026, ngành điện đã đầu tư gần 577 tỷ đồng cho các công trình nguồn điện và lưới điện tại Phú Quý, trong đó có các hạng mục sửa chữa lớn, mở rộng nguồn diesel, cải tạo lưới điện và đầu tư hệ thống dự phòng nhiên liệu. Nhiều dự án đang tiếp tục được triển khai như cải tạo lưới điện hạ thế và nâng cấp nguồn điện phục vụ phát triển kinh tế xã hội của đặc khu.  Đáng chú ý, Điện lực Phú Quý cũng đang từng bước hướng tới mô hình “đảo xanh” thông qua phát triển năng lượng tái tạo. Theo Điện lực Phú Quý, điện mặt trời mái nhà đang góp phần giảm áp lực cho nguồn diesel vào ban ngày, tiết giảm nhiên liệu và giảm phát thải môi trường.

Ông Nguyễn Văn Linh, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quý cho biết địa phương đang phối hợp chặt chẽ với ngành điện để thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, hiện đại hóa hạ tầng điện và bảo đảm điện đi trước một bước so với nhu cầu phát triển của đảo.“Với định hướng phát triển du lịch nghỉ dưỡng và kinh tế biển, nhu cầu điện trong thời gian tới sẽ còn tăng rất mạnh. Vì vậy, hạ tầng điện phải được đầu tư đồng bộ, hiện đại và có tính dự phòng cao để đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài”, ông Linh cho biết.

Giữa những ngày biển lặng hay mùa gió dữ dội, những người thợ điện vẫn lặng lẽ làm công việc của mình. Dòng điện trên đảo vì thế không chỉ là ánh sáng. Đó còn là sự sống là niềm tin và là nền tảng cho tương lai của một vùng biển đang từng ngày chuyển mình./.