Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thông tin được hình thành và lan truyền, đồng thời đặt nền tảng tư tưởng của Đảng trước những thách thức mới. Trong bối cảnh đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng không chỉ là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài mà còn là yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi nhận thức mới, phương thức mới và hành động quyết liệt hơn.

TỪ NHẬN THỨC ĐẾN HÀNH ĐỘNG ĐỒNG BỘ

Trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn đặc biệt coi trọng công tác tư tưởng, lý luận; xác định đây là bộ phận trọng yếu trong công tác xây dựng Đảng, là nền tảng bảo đảm sự thống nhất về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức trong toàn Đảng, sự đồng thuận trong xã hội. Nền tảng tư tưởng của Đảng là chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho hành động cách mạng, là cơ sở khoa học và thực tiễn để Đảng hoạch định đường lối, chủ trương, lãnh đạo đất nước vượt qua nhiều thử thách, giành những thành tựu có ý nghĩa lịch sử.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, vì vậy, không phải là nhiệm vụ trừu tượng, xa rời đời sống, mà là yêu cầu trực tiếp nhằm bảo vệ Đảng, bảo vệ Cương lĩnh chính trị, đường lối của Đảng, bảo vệ Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Nhân dân và lợi ích quốc gia, dân tộc. Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị khóa XII đã khẳng định rõ yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; coi đây là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân.

Trong điều kiện hiện nay, nhiệm vụ ấy càng có ý nghĩa cấp thiết. Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ; đồng thời cũng đứng trước nhiều thách thức đan xen từ môi trường quốc tế, cạnh tranh chiến lược, biến động kinh tế, tác động của khoa học công nghệ, nhất là sự bùng nổ của không gian mạng. Chính trong bối cảnh đó, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị càng gia tăng hoạt động chống phá, tập trung xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng, phủ nhận chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, bóp méo thành tựu đổi mới, kích động tâm lý hoài nghi, dao động trong một bộ phận cán bộ, đảng viên và Nhân dân.

Nhìn vào thực tiễn hiện nay có thể thấy một thay đổi đáng chú ý: người dân không còn tiếp nhận thông tin từ một nguồn duy nhất, mà từ nhiều kênh khác nhau, với nhiều góc nhìn khác nhau. Sự đa dạng này làm cho quá trình hình thành nhận thức trở nên linh hoạt hơn, nhưng đồng thời cũng khiến niềm tin dễ bị tác động hơn trước những thông tin trái chiều.

Trong bối cảnh đó, các luận điệu chống phá cũng đã thay đổi phương thức thể hiện. Nếu trước đây thường bộc lộ trực diện, thô sơ, thì hiện nay được ngụy trang tinh vi hơn, ẩn dưới những hình thức tưởng chừng hợp lý như “phản biện xã hội”, “góp ý chính sách”, “đòi minh bạch”, “bảo vệ dân chủ, nhân quyền” hay “đấu tranh chống tiêu cực”… Trên bề mặt, đó có thể là những vấn đề đáng quan tâm, nhưng bên trong lại là sự lồng ghép thông tin sai lệch, cắt ghép sự kiện, suy diễn một chiều, tuyệt đối hóa hạn chế và từng bước phủ nhận bản chất tốt đẹp của chế độ.

Điểm đáng lưu ý là những thông tin này không hoàn toàn sai, mà thường dựa trên phần sự thật để dẫn dắt theo hướng lệch lạc. Chính đặc điểm “nửa thật, nửa sai” này khiến chúng dễ tiếp cận, dễ được chia sẻ và dễ tác động đến tâm lý tiếp nhận nhanh, ngắn, cảm tính của một bộ phận người dùng mạng xã hội. Tác động không diễn ra đột ngột, mà âm thầm, từng bước làm xuất hiện sự nghi ngờ, từ đó bào mòn niềm tin.

Trong khi đó, không gian mạng với đặc trưng lan truyền nhanh, tính tương tác cao đã trở thành môi trường thuận lợi để các nội dung này khuếch tán. Trận địa tư tưởng vì thế không còn giới hạn trong các kênh truyền thống như giảng đường, hội nghị hay báo chí… mà đã mở rộng mạnh mẽ sang môi trường số - nơi tốc độ lan truyền thông tin có thể vượt xa khả năng kiểm chứng và phản hồi.

Từ thực tế đó có thể thấy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ hệ thống quan điểm lý luận, mà còn là bảo vệ niềm tin chính trị, bảo vệ sự thật, bảo vệ thành quả cách mạng và bảo vệ sự ổn định, phát triển của đất nước. Đây là một quá trình lâu dài, phức tạp, đòi hỏi cách tiếp cận phù hợp với đặc điểm của môi trường thông tin mới.

Chính vì vậy, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng cần được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với niềm tin xã hội. Nói cách khác, đó là quá trình làm cho xã hội hiểu đúng, tin đúng và hành động đúng. Và thách thức lớn nhất hiện nay không phải nằm ở sự thiếu vững chắc của nền tảng tư tưởng, mà nằm ở môi trường thông tin đang thay đổi nhanh chóng – nơi mà nếu không chủ động định hướng, niềm tin rất dễ bị tác động trước những thông tin được dẫn dắt có chủ đích.

KHI NIỀM TIN LÀ "LÁ CHẮN" BỀN VỮNG NHẤT

Một trong những thay đổi sâu sắc nhất hiện nay là sự dịch chuyển của đời sống xã hội lên không gian số. Không gian mạng không còn là “kênh thông tin bổ trợ”, mà đã trở thành môi trường chủ yếu để tiếp nhận thông tin và hình thành nhận thức. Ở đất nước chúng ta, không gian số đã trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Theo số liệu từ nền tảng DataReportal, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet (hơn 84% dân số), 79 triệu tài khoản mạng xã hội (gần 78% dân số), đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ người dùng mạng xã hội cao hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Điều đó cho thấy, môi trường mạng không chỉ là nơi trao đổi thông tin, giải trí hay giao dịch thương mại, mà đã trở thành nơi sinh hoạt xã hội, kinh tế, văn hóa và chính trị tư tưởng rất quan trọng.

Sự phát triển của Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, nền tảng số và truyền thông đa phương tiện đã làm thay đổi sâu sắc cách con người tiếp nhận, xử lý và chia sẻ thông tin. Nếu trước đây, thông tin liên quan đến các lĩnh vực chính trị – xã hội chủ yếu được truyền tải qua các kênh báo chí, phát thanh, truyền hình, hội nghị, sinh hoạt chi bộ, sinh hoạt đoàn thể,… thì hiện nay, một sự kiện có thể được tiếp nhận đồng thời qua hàng nghìn tài khoản mạng xã hội, hàng trăm nhóm trò chuyện, video ngắn, livestream, bình luận, hình ảnh cắt ghép. Người dân không còn chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin, mà đồng thời là người sản xuất, chia sẻ, bình luận, phản biện và lan truyền thông tin.

Đây là thay đổi có ý nghĩa rất lớn đối với công tác tư tưởng. Không gian mạng mở ra điều kiện thuận lợi để lan tỏa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước nhanh hơn, rộng hơn, sinh động hơn. Các cơ quan Đảng, Nhà nước, báo chí, đoàn thể có thể sử dụng nền tảng số để tuyên truyền, đối thoại, nắm bắt dư luận, giải thích chính sách, phản bác thông tin sai trái kịp thời. Nhưng mặt khác, chính môi trường đó cũng tạo điều kiện để tin giả, tin sai sự thật, thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch… lan truyền với tốc độ nhanh, phạm vi rộng và mức độ tác động khó lường.

Trong môi trường số, cuộc đấu tranh tư tưởng không còn diễn ra theo hình thức một chiều. Một luận điệu sai trái có thể xuất hiện từ một tài khoản ẩn danh ở nước ngoài, sau đó được chia sẻ lại bởi nhiều tài khoản trong nước, được xây dựng thành video ngắn, hình ảnh, trích dẫn, bình luận, rồi tiếp tục lan truyền qua các nhóm, nền tảng xuyên biên giới. Có những thông tin sai lệch không nhằm thuyết phục ngay lập tức, mà gieo rắc nghi ngờ từng chút một, làm xói mòn niềm tin bằng cách lặp đi lặp lại một thông điệp sai dưới nhiều hình thức khác nhau. Đây là thách thức lớn đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Thực tế cho thấy, các thế lực thù địch thường lợi dụng những vấn đề xã hội đang được quan tâm, nhất là những khó khăn, hạn chế trong quá trình phát triển, để bóp méo, quy kết, xuyên tạc… Điều đáng chú ý là những nội dung này không cần sai hoàn toàn, mà chỉ cần tạo ra cảm giác “có vấn đề”. Khi nghi ngờ xuất hiện, niềm tin bắt đầu bị tác động. Từ góc độ này, có thể thấy chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi môi trường thông tin, mà làm thay đổi “cơ chế hình thành niềm tin”. Nếu không nhận diện đúng sự thay đổi này, rất khó xây dựng được cách tiếp cận phù hợp.

KHÔNG GIAN MẠNG: MẶT TRẬN TRỌNG YẾU CỦA CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

Trong bối cảnh chuyển đổi số, không gian mạng đã trở thành mặt trận trọng yếu trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Khác với môi trường truyền thống, đây là không gian có tốc độ lan truyền nhanh, tính tương tác cao, khả năng ẩn danh lớn và ranh giới thông tin không rõ ràng; thông tin đúng - sai, thật - giả, tích cực - tiêu cực đan xen. Vì vậy, nếu chậm cung cấp thông tin chính thống hoặc để khoảng trống thông tin kéo dài, thông tin sai lệch rất dễ chiếm lĩnh nhận thức xã hội. Nguy cơ không chỉ nằm ở từng tin giả, mà ở quá trình tích tụ cảm xúc tiêu cực, hình thành định kiến sai lệch và làm suy giảm niềm tin.

Trong điều kiện một bộ phận người dân tiếp nhận thông tin chủ yếu qua mạng xã hội, công tác tư tưởng không thể chỉ dừng ở hội nghị, văn bản, khẩu hiệu, mà cần chuyển mạnh sang truyền thông số, tương tác số và giải thích kịp thời trên không gian mạng. Muốn bảo vệ nền tảng tư tưởng hiệu quả, không thể chỉ phản bác bằng mệnh lệnh hành chính hay ngôn ngữ khô cứng, mà phải bằng sự thật, bằng lý lẽ có căn cứ và bằng thực tiễn phát triển.

Từ đó đặt ra yêu cầu nhìn nhận không gian mạng không chỉ là nơi “ngăn chặn” thông tin xấu độc, mà còn là nơi “xây dựng” niềm tin. Nếu chỉ chú trọng “chống”, công tác tư tưởng dễ rơi vào bị động, ngược lại, khi làm tốt “xây” – chủ động cung cấp thông tin chính xác, trình bày chính sách rõ ràng, lan tỏa giá trị tích cực và các mô hình hiệu quả - sẽ hình thành “sức đề kháng” tự nhiên trong xã hội.

Bộ Tư lệnh Tác chiến không gian mạng, ra đời trong thời kỳ khoa học công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ, giữ vai trò nòng cốt trong cuộc chiến trên mặt trận không gian mạng. Sự hiện diện của khối trong Lễ diễu binh A80 không chỉ thể hiện sức mạnh quân đội mà còn khẳng định vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Ở góc độ an ninh mạng, yêu cầu này càng cấp bách. Chỉ thị số 57-CT/TW ngày 31/12/2025 của Ban Bí thư nhấn mạnh việc xây dựng không gian mạng an toàn, tin cậy; phát huy vai trò của báo chí và người có uy tín trong định hướng dư luận, lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với thông tin xấu độc. Đây là cơ sở để gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với an ninh mạng, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là con người. Mỗi cá nhân tham gia không gian mạng đều tác động đến dòng chảy thông tin: một chia sẻ thiếu kiểm chứng có thể làm lan rộng thông tin sai; ngược lại, nhận thức đúng và thái độ tỉnh táo sẽ góp phần hạn chế tác động tiêu cực. Vì vậy, không gian mạng không chỉ là nơi đấu tranh, mà còn là nơi hình thành nhận thức xã hội. Khi nhận thức đúng được củng cố, khả năng “tự đề kháng” của xã hội trước thông tin sai lệch sẽ được nâng lên.

Trong kỷ nguyên số, điều thay đổi không phải là nền tảng tư tưởng của Đảng, mà là môi trường tồn tại và cách thức lan tỏa của nền tảng đó. Thách thức lớn nhất không nằm ở sự xuất hiện của thông tin sai trái, mà ở khả năng chúng tác động đến niềm tin nếu không được nhận diện và xử lý kịp thời. Do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng cần được triển khai chủ động, liên tục – không chỉ bảo vệ cái đúng, mà làm cho cái đúng trở nên thuyết phục, gần gũi và có sức lan tỏa trong đời sống xã hội. Khi niềm tin được củng cố từ thực tiễn, thông tin được truyền tải kịp thời, minh bạch và phù hợp với môi trường số, đó chính là nền tảng vững chắc để giữ vững trận địa tư tưởng trong giai đoạn mới./

Link gốc: https://dangcongsan.vn/mega-published/megastory-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tu-khong-gian-thuc-den-khong-gian-so-bai-1/home